تأخیرات پروژه بایستی از بدو شروع پروژه مدنظر بوده و پرونده تأخیرات همیشه فعال بوده باشد یعنی با توجه به گزارشات روزانه و هفتگی و ماهیانه پروژه تأخیرات آن مشخص شده و علل آن ارزیابی شود. و علل آن در پرونده مربوطه بایگانی شود.
۱- خسارات وارده به کارفرماازتاخیرات:
البته خسارات ناشی از تأخیرت برای کارفرما قبلاً محاسبه شده و در قرار داد به عنوان جریمه تأخیر منظور میشود که این جریمه در صورت کوتاهیهای پیمانکار بوده باشد ازپیمانکارگرفته می شود.ولی در صورتیکه تقصیر پیمانکارنباشد علاوه بر اینکه کارفرما خسارات وارده را باید تحمل کند بلکه بایستی ضرر و زیان پیمانکار را نیز متحمل شود و به همین دلیل است که در شرایط عمومی پیمان یکی از شرایط خلع ید پیمانکار عقب افتادن یک فعالیت از برنامه پیش بینی شده میباشد.
۲- خسارات وارده به پیمانکاراز تاخیر:
در صورتی که بابررسی مدارک تبت شده تأخیرات در پرونده مربوطه مشخص شود که تأخیرات پیش آمده تقصیر پیمانکار نبوده است در آن صورت ضرر و زیان وارده به پیمانکار محاسبه شده و از طرف کارفرما پرداخت میگردد.
تأخیرات مجاز پیمانکار که اول بایستی ثابت نموده بعد ادعای ضرر و زیان نمود به شرح زیر میباشد.
که همه این موارد در گزارشات روزانه منعکس و در پرونده تأخیرات نیز ثبت میشود.
با توجه به اینکه در درجه اول در نتیجه تأخیرات پروژه پرداخت هزینه بالاسری بیشتر از مبلغ تعیین شده اوّلی میشود لذا اولین و راحت ترین رقم قابل محاسبه همین هزینه بالا سری میباشد که آن را برحسب روز محاسبه کرده و به تعداد روزهای تأخیر مجاز ضرب می نمایند.
طریقه به دست آوردن مبلغ هزینه بالا سری از مبلغ کل قرارداد:
برای بدست آوردن مبلغ هزینه بالا سری، مبلغ کل قرار داد را به صورت معکوس با ضرایب قرارداد عمل کرده و بدین ترتیب مبلغ هزینه بالا سری را به دست می آوریم.
به طور مثال فرض میکنیم یک قراردادی به شرح زیر داریم و می خواهیم هزینه بالا سری آنرا بدست بیاوریم:
۱ – مبلغ بر آورد اولیّه قرارداد رابرابر ۷۰۰ میلیون تومان باشد.
۲- ضریب بالاسری معادل ۳۰%که می شود ۷۰۰*۳۰%= ۲۱۰ میلیون تومان می شود.
۳ – جمع مبلغ قرار دادومبلغ بالا سری می شود مبلغ ۹۱۰ میلیون تومان.
۴ – ضریب تجهیز کارگاه معادل ۴% می باشد که مبلغ آن معادل ۹۱۰*۴%= ۳۶/۴ میلیون تومان.
۵ – جمع مبلغ با تجهیز کارگاه می شود معادل ۹۴۶/۴ میلیون تومان.
۶ – ضریب قرار داد معادل ۱۰% می باشد که مبلغ آنهم می شود؛۹۴۶/۴*۱۰%=۹۴/۶۴ میلیون تومان.
۷ – مبلغ کل قرار داد می شود معادل ؛ ۱۰۴۱/۰۴ تومان.
حال در قرار داد فقط رقم ۱۰۴۱/۰۴ میلیون تومان را داریم با ضرایب مربوطه ، بدون مبلغ آنها و می خواهیم مبلغ ضریب بالا سری را پیدا کنیم:
مبلغ کل را به ضرایب قرار داد تقسیم می کنیم و مبلغ اولیّه را بدست می آوریم، بعد مبلغ اولیّه را از مبلغ( جمع مبلغ اولیّه باضریب هزینه بالا سری) کسر می کنیم تا مبلغ دقیق هزینه بالا سری یدست بیاید، به ترتیب زیر:
۱۰۴۱/۰۴تقسیم بر ۱/۱ بعد تقسیم بر ۱/۰۴ بعد تقسیم بر؛ ۱/۳ که حاصل برابر۷۰۰ می گردد که رقم برآورد اولیّه می باشد، حال این مبلغ را از مبلغ ۷۰۰*۱/۱ که معادل ۹۱۰ می باشد، کسر می کنیم تا مبلغ ۲۱۰ که رقم هزینه بالا سری می باشد یدست آید .
باتوجّه به اینکه ضرایب پیمان به هزینه بالاسری هم تعلّق می گیرد. اگر مبلغ ۲۱۰ را به ضرایب تجهیز و قرار داد ضرب کنیم کل هزینه بالا سری بدست می آید، یعنی:
۲۱۰*۱/۰۴*۱/۱= ۲۴۰/۲۴
حال اگر مبلغ کل قرارداد یعنی مبلغ ۱۰۴۱/۰۴ را بر عدد ۱٫۳ ( ۱+ضریب قرارداد) تقسیم نمائیم و آنرا از مبلغ کل قرار داد کسر کنیم : همان رقم ۲۴۰/۲۴ بدست می آید که همان رقم بالائی می باشد.
حالا (مبلع هزینه بالا سری بدست آمده را) تقسیم بر(مدت روزانه پیمان) می کنیم تا مبلغ بالاسری هر روز به دست بیاید و بعداً آنرا به تعداد روزهای تأخیر مجاز ضرب میکنیم تا ضرر وارده از طریق هزینه بالاسری بر اثر تاخیرات مجاز به دست آید.
برآورد هزینه ماشین آلات پروژه اعم از کرایه ماشین آلات و هزینه نیروهای انسانی ماشین آلات.نسبت به روز های تاخیر.
برآورد ضرر و زیان وارده از نظر معطل شدن نیرو ها و دستگاهها و سرمایه شرکت پیمانکار و هدر رفتن آنهادر زمان تاخیر.
(در آینده به محاسبه تأخیرات بعضی از پروژههائی که انحام داده و ضررهای نجومی و غیر قابل باور به دست آمده خواهم پرداخت.)
